Oekraïense werknemers in België: tijd om vooruit te kijken?

Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne verblijven en werken heel wat Oekraïense vluchtelingen in België via het statuut van tijdelijke bescherming. Intussen zijn we enkele jaren verder, en zijn deze werknemers vaak uitgegroeid tot waardevolle en goed geïntegreerde krachten binnen organisaties.

Werken onder tijdelijke bescherming: een tijdelijk kader

Oekraïense onderdanen genieten momenteel van een uitzonderlijk statuut van tijdelijke bescherming binnen de Europese Unie. In België geeft dit hen toegang tot de arbeidsmarkt zonder dat hiervoor een werkvergunning (zoals een single permit) vereist is.

Hoewel dit statuut reeds meerdere keren werd verlengd, blijft het per definitie tijdelijk. Zodra de tijdelijke bescherming wordt beëindigd, vervalt in principe ook het verblijfs- en arbeidsrecht in België.

Voor werkgevers houdt dit een belangrijk risico in: zonder verdere stappen kan een werknemer, ondanks jaren inzet, plots het recht op tewerkstelling in België verliezen. 

Ook voor de Oekraïense werknemer zelf geeft dit statuut weinig perspectief op lange termijn. Vanuit tijdelijke bescherming kan geen aanvraag voor het statuut van langdurig ingezetene ingediend worden. 

Een duurzame oplossing: de single permit

Het is dan ook interessant om nu al te bekijken of Oekraïense werknemers in aanmerking komen voor een gecombineerde vergunning (single permit).

Dit biedt 3 voordelen:

• Continuïteit van tewerkstelling: de werknemer kan ook in de toekomst legaal in België blijven werken, onafhankelijk van het tijdelijke beschermingsstatuut
• Rechtszekerheid voor de werkgever: je vermijdt onverwachte onderbrekingen in de tewerkstelling
• Opbouw van verblijfsrechten: de werknemer evolueert richting een stabiel en duurzaam verblijfsstatuut

Let wel, niet elke tewerkstelling komt in aanmerking voor een single permit. Afhankelijk van het profiel (functie, diploma, loon, regio van tewerkstelling) moet geval per geval worden nagegaan of een single permit aangevraagd kan worden. 

Opbouw van onbeperkt verblijf: tewerkstelling onder tijdelijke bescherming telt mee

Hoewel vanuit tijdelijke bescherming geen langdurig ingezetenschap kan worden aangevraagd, gaat de periode van tewerkstelling onder dit statuut niet verloren. Het telt mee voor de vereiste van vijf jaar ononderbroken en wettig verblijf in België. Een essentiële voorwaarde voor het statuut van langdurig ingezetene. 

Concreet betekent dit bijvoorbeeld dat een Oekraïense werknemer die drie jaar onder tijdelijke bescherming heeft gewerkt en nadien overstapt naar een single permit, na twee bijkomende jaren in aanmerking kan komen voor een L-kaart. Alleen gaat dat niet rechtstreeks via het statuut van tijdelijke bescherming.

De overstap van tijdelijke bescherming naar single permit, is daarom ook voor de werknemer een logische stap in een traject naar duurzame verankering in België. 

Tijd voor actie

Hoewel de tijdelijke bescherming momenteel nog van kracht is, loont het om nu al actie te nemen als je Oekraïense werknemers tewerkstelt:

• Analyseer hun profiel (functie, loon, diploma, anciënniteit)
• Ga na of zij in aanmerking komen voor een single permit (en daarin geïnteresseerd zijn)
• Start tijdig de aanvraagprocedure op

Aangezien de behandeling van een single permit gemiddeld 4 à 5 maanden duurt, kan het geen kwaad om deze procedure al in gang te zetten. Zo kom je niet voor verrassingen te staan, mocht het tijdelijke regime plots aflopen.

Hoe kan SD Worx ondersteunen?

De regelgeving rond arbeidsmigratie en verblijfsrechten is complex en voortdurend in beweging. SD Worx begeleidt werkgevers bij:

• De haalbaarheidsanalyse van een single permit
• De opstart en opvolging van de aanvraagprocedure
• Een strategische en toekomstgerichte aanpak van internationale tewerkstelling

Besluit

Oekraïense werknemers hebben zich de voorbije jaren bewezen als gemotiveerde en waardevolle medewerkers. Door vandaag al vooruit te kijken, zet je als werkgever in op continuïteit, talentbehoud en juridische zekerheid.