1. Home>
  2. Nieuws & inspiratie>
  3. Talent>

Landingsbanen: wat zijn de mogelijkheden?

-Leestijd:: 3 Minuten
landing

In een landingsbaan gaat een oudere werknemer minder uren presteren of stapt hij over naar een lichtere job. De bedoeling is om het einde van de loopbaan wat uit te stellen. Maar de ene landingsbaan is de andere niet, en de voorwaarden veranderen bovendien regelmatig. We zetten per mogelijkheid de regels op een rij.

De wettelijke pensioenleeftijd ligt nog tot 2025 op 65 jaar. Om ook een volledig rustpensioen te genieten, moet een werknemer een volledige loopbaan - volgens de wet 45 jaar – achter de rug hebben. Wie 42 jaar werkte, mag met ‘vervroegd pensioen’ vanaf 63. Werkte je 43 jaar, dan ligt de minimumleeftijd op 61 en voor wie 44 jaar gewerkt heeft op 60 jaar.

In 2014 besliste de regering-Michel om de wettelijke pensioenleeftijd in 2025 op te trekken naar 66, vanaf 2030 zelfs naar 67. De minimumleeftijd en loopbaanvoorwaarden blijven dezelfde. De verhoging kwam er als reactie op de toenemende vergrijzing: meer mensen moeten langer aan de slag blijven om de pensioenen betaalbaar te houden.

Veel werknemers zien het niet zitten om aan hetzelfde tempo te werken tot aan hun pensioen. Voor hen brengt de landingsbaan soelaas.

Optie 1: halftijds of 1/5e-tijdskrediet

Er zijn twee regimes:

1. Halftijds tijdskrediet

Wie minstens 3/4e van een voltijdse betrekking aan de slag is, kan dat aantal verminderen tot 19 uur per week. Werkt de medewerker bijvoorbeeld al halftijds, dan is het niet mogelijk om ook nog eens halftijds tijdskrediet te nemen.

2. Tijdskrediet van het type 1/5

Daarnaast bestaat ook de optie om de wekelijkse arbeidsduur te verminderen met 1 dag of met 2 halve dagen per week. Enkel wie voltijds aan de slag is en die uren klopt gespreid over vijf dagen of meer, kan instappen. Een werknemer met een voltijdse betrekking in een regime van 38 uur over 5 dagen per week kan dus tijdskrediet 1/5 krijgen, wie 38 uur werkt over vier dagen dan weer niet.

Wie heeft er recht op?

Enkel werknemers uit de privésector vanaf 55 jaar komen in aanmerking voor een landingsbaan. Bovendien moet de medewerker minstens een loopbaan van 25 jaar als loontrekker op de teller hebben staan. De gewerkte jaren als zelfstandige of ambtenaar tellen niet mee.

Medewerkers met een zwaar beroep, een lange loopbaan of in een onderneming in moeilijkheden of in herstructurering vormen een uitzondering: zij kunnen op hun 50ste instappen. 

Wie kiest voor het halftijds tijdskrediet moet gedurende de 24 maanden voor het begin van de landingsbaan voltijds of minstens 3/4 aan de slag zijn geweest. Voor de 1/5-landingsbaan is dat gedurende 24 maanden voltijds of 4/5 in het algemeen regime van tijdskrediet.

Wat met het loon?

Werknemers in een landingsbaan betaal je loon volgens hun deeltijdse prestaties. Een medewerker die kiest voor halftijds tijdskrediet, bijvoorbeeld, ziet zijn loon met de helft dalen.

Om het loonverlies (deels) te compenseren, voorziet de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening (RVA) een uitkering. Al zit er wel een addertje onder het gras voor de werknemer: wie een landingsbaan in tijdskrediet opneemt, krijgt die compensatie wel pas vanaf zijn 60ste.

Optie 2: de zachte landingsbaan

Sinds begin 2018 bestaat ook de 'zachte landingsbaan'. Daarbij schakelt een medewerker van 58 jaar of ouder over naar een minder belastende job. Ook minder uren presteren is een optie, al geldt dan een leeftijdsgrens van 60 jaar. In beide gevallen verliest de werknemer een deel van het loon.

Maar voorlopig kent het systeem geen groot succes. Tot januari 2019 was een sectorale cao nodig, maar tot op vandaag sloot enkel de metaalsector er een af. Vandaag volstaat een individuele overeenkomst tussen jou en je medewerker.

Quid het loon?

In die overeenkomst neem je ook afspraken op over een vergoeding om het loonverlies (deels) te compenseren. Als werkgever kun je dat zelf doen, of het Fonds voor Bestaanszekerheid neemt het voor zijn rekening. Op de vergoeding betaal je geen sociale bijdragen en je kunt ze voor 100% aftrekken als beroepskosten.

‘Rimpeldagen’: uitbreiding naar andere sectoren?

Het systeem van de landingsbanen vormt inspiratie voor de zogeheten ‘rimpeldagen’. Daarbij hebben werknemers in sommige sectoren vanaf een bepaalde leeftijd recht op extra vrije dagen, zonder daarvoor loon te moeten inleveren. Vandaag maakt vooral de zorgsector hier gebruik van: de meeste werknemers vanaf 45 jaar hebben er recht op en het aantal dagen stijgt met de leeftijd. Zo zien sommige 55-plussers hun teller met vakantiedagen aangedikt worden met 36 extra vrije dagen.

Het voorbeeld van de zorg inspireert de werknemersorganisaties in andere sectoren. De vraag naar rimpeldagen komt steeds vaker voor. Nu de voorwaarden van het tijdskrediet verstrengen, zal die trend zich vermoedelijk nog sterker doorzetten.

    Verhoog het engagement in je organisatie

    Los van de verschillende maatregelen om jobs werkbaar te houden voor oudere werknemers, is het een must om te blijven inzetten op het engagement van alle medewerkers. Toegewijde medewerkers voeren namelijk gepassioneerd hun job uit, stralen energie uit en zijn oprecht trots op hun bedrijf. Ze tillen je organisatie naar een hoger niveau. In ons e-book ‘Employee engagement’ ontdek je de drijfveren van engagement. Bovendien krijg je concrete tips en instrumenten om het engagement op de werkvloer te meten en verhogen. 

      Download hier het gratis e-book
      Geert Vermeir
      ByGeert Vermeir-Juridisch Expert

      Geert Vermeir werkt voor het juridisch kenniscentrum van SD Worx. Met zijn rechtendiploma op zak (KULeuven), begon hij te werken als Legal Advisor en later als Knowledge Manager bij Securex. Na een decennium bij Securex trad hij in april 2008 in dienst bij SD Worx als Senior Legal Advisor. Sinds juli 2014 werkt hij voor het juridisch kenniscentrum. Als expert op vlak van arbeidsrecht en sociale zekerheid deelt hij zijn kennis onder andere als trainer in sociaaljuridische opleidingen.

      Gerelateerde artikelen

      wfmebooknl
      Ebook

      Waarom Workforce Management en waarom nu?

      Snelle en ongekende veranderingen op de arbeidsplaats stimuleren de adoptie van digitale hr-oplossingen. De grootste uitdagingen waar hr voor staat, zijn het welzijn van het personeel, de werknemerservaring en de war for talent. Workforce Management (of personeelsbeheer) speelt een belangrijke rol in de tools en inzichten die nodig zijn om die uitdagingen het hoofd te bieden. Ontdek er meer over in dit gratis ebook.

      2021-09-08
      Subdomain HR-data Hero
      Event

      Reinventing Talentmanagement

      Ben je klaar om jouw talentmanagement naar een hoger niveau te tillen? En ben je daarvoor op zoek naar nieuwe inzichten, tips & tricks? Dan is deze webinar interessant voor jou. We delen onze bevindingen uit een recente Europese studie, alsook werpen we ons licht op tendensen en kaarten enkele best practices aan.

      2021-05-01
      blog_wfm
      Blog

      Workforce Management, nu en in de toekomst

      De wereld van werk is altijd in beweging en ook op het gebied van Workforce Management volgen veranderingen zich in rap tempo op. Zeker in een jaar als 2020 heeft Workforce Management een extra dimensie gekregen want organisaties moesten meer dan ooit meebewegen met een markt waarin onzekerheid de bovenhand voerde. Bij sommige bedrijven was het drukker had dan ooit terwijl anderen de vraag steeds verder zagen slinken.

      By Nina Bouw2021-01-27