Het Nieuwe Werken: een optie voor de loopbaanverlenging

22 december 2015

Antwerpen, 22 december 2015 – Door de hogere pensioensleeftijd zullen we allemaal langer moeten werken. Tegelijk willen de werknemers ook meer personalisering en flexibiliteit in hun job, hun planning, werkplek en loon. Zijn ondernemingen voldoende voorbereid op de arbeidsmarkt van morgen? Hoe kan 'Het Nieuwe Werken' (NWOW ‘New World of Work’) een antwoord bieden op deze uitdagingen? Hoe wordt het concreet toegepast en wat zijn de effecten ervan? SD Worx en de Louvain School of Management (LSM) zochten antwoorden op deze vragen. Het is de eerste keer dat dergelijk onderzoek wordt gevoerd. Er werden in totaal 481 ondernemingen onder de loep genomen, waarvan 44% in Vlaanderen, 28% in Wallonië en 28% in Brussel. Iets minder dan 80% van de bevraagde ondernemingen waren kmo's met minder dan 250 werknemers.

Het Nieuwe Werken omvat een geheel van praktijken die al langer bestaan dan gisteren: flexibiliteit in de arbeidstijd en arbeidsplek (telewerk, hot desking, virtuele teams), organisatie van het werk in autonome teams, target management enzovoort. In deze samenstelling heeft dat een positieve invloed op het engagement van de werknemers. Dat is cruciaal nu wij allemaal langer moeten werken. De mogelijkheid om af en toe in een satellietkantoor of thuis te kunnen werken, draagt echter ook bij tot het oplossen van de mobiliteits- en milieuproblematiek.

Professor Laurent Taskin van de LSM (UCL): "Het is belangrijk dat de Belgische bedrijven, gezien de huidige veranderingen, klaar zijn om de toekomst onder ogen te zien. Ze moeten vooral hun managementfilosofie en -praktijken kritisch bekijken: welk beeld van de mens hanteren ze ter ondersteuning van hun managementbeleid? Het Nieuwe Werken staat voor een managementfilosofie die de werknemer verantwoordelijkheid geeft door een transparant bestuur te promoten. Onze studie toont aan dat ondernemingen in die context betere sociale, milieu- en economische prestaties leveren. Dat is wat we duurzame organisatieprestaties zijn gaan noemen."

Target management, basisvoorwaarde voor Het Nieuwe Werken

Het Nieuwe Werken verschijnt in verschillende vormen: van open spaces tot telewerk en gedeeld beheer tot target management. In dit onderzoek blijkt 'target management' het populairst, met 59,9%. De werknemer moet, in een flexibel uurrooster, zijn doelstellingen realiseren binnen een bepaalde termijn. Hij krijgt hierdoor ook meer verantwoordelijkheid. De meeste ondernemingen lanceren target management met het oog op kostenvermindering en prestatieverbetering.

"Target Management lijkt een noodzakelijke voorwaarde te zijn voor ondernemingen die Het Nieuwe Werken introduceren. Het gaat immers om meer dan flexibiliteit. Het eist ook meer participatie en medewerking van elke werknemer. Als dat correct wordt doorgevoerd, of anders gezegd, als de werknemer meewerkt aan de definitie en evaluatie van de doelstellingen, en ook alle noodzakelijke autonomie krijgt om ze te realiseren, dan verhoogt dit de autonomie maar is het ook en vooral een stimulans voor creativiteit en voor innovatie", stelt professor Laurent Taskin.

De open spaces staan op de tweede plaats, met 57,8%. Telewerk (51,8%) krijgt de derde plaats op het podium van de meest verspreide NWOW-praktijken.

De invoering van Het Nieuwe Werken heeft een directe impact op de medewerkers. Het is dan ook belangrijk dat ze vanaf de start betrokken zijn bij de vorming en invoering van een nieuwe NWOW-praktijk. Toch wordt slechts 43% van de medewerkers geraadpleegd voor de invoering van een nieuwe werkmethode. Volgens de studie worden Belgische werknemers vooral betrokken bij beslissingen rond thema's op lange termijn, zoals participatief management (74,5%), semiautonome teams (65,2%) en Knowledge Management (56,9%). Overleg is er veel minder voor praktijken waarbij productieve prestaties op korte termijn worden nagestreefd.

Ondernemingen meten vooral de economische gevolgen van Het Nieuwe Werken

 Een van de motivaties van ondernemingen die Het Nieuwe Werken invoeren, is het streven naar duurzame prestaties op lange termijn. Het onderzoek hanteert drie criteria om organisatieprestaties duurzaam te noemen: duurzaamheid op sociaal-organisatorisch, economisch en ecologisch vlak. Er werd voor elk criterium nagegaan of het bedrijf de ingevoerde praktijken effectief evalueert en of het acties onderneemt om ze te verbeteren.

Uit het onderzoek blijkt dat 70,4% van de ondernemingen de economische prestatie-indicatoren meten, 62,8% de sociaal-organisatorische prestatie-indicatoren, en iets meer dan de helft (50,4%) de milieuprestatie-indicatoren. De gebruikte economische indicatoren omvatten de R&D-kosten, omzet, ROI (return on investment) en productiekosten; sociaal-organisatorische indicatoren zijn vooral de psychosociale werkdruk voor de werknemers, naast hun motivatie, afwezigheidsstatistieken en loon; de milieu-indicatoren tot slot zijn het water- en het energieverbruik.

Matige resultaten

Het meten van deze drie prestatietypes is slechts een eerste stap. Duurzaamheid volgt immers op wat gedaan wordt met de resultaten van de metingen, en de manier waarop deze praktijken van Het Nieuwe Werken in de HR-strategie van het bedrijf worden geïmplementeerd en op de middellange en lange termijn worden toegepast.

De Belgische bedrijven noteren op dit punt een zeer zwakke score. Slechts 12,1% behaalt een correcte score wat duurzame organisatieprestaties betreft; 15% doet niets met de resultaten van de metingen. In totaal haalt zowat driekwart van de ondervraagde ondernemingen een middelmatige score.

new world of work


Figuur 2: Score van de Belgische ondernemingen wat duurzame organisatieprestaties betreft.

Lange termijn

De werknemers blijven vandaag de motor van de onderneming. Het is dan ook essentieel om vandaag al te anticiperen op een reeks uitdagingen van de arbeidsmarkt die zich de komende jaren zullen voordoen. Het Nieuwe Werken is een denkspoor dat ondernemingen zouden moeten onderzoeken.

"Het is essentieel dat organisaties nadenken over de redenen om het Nieuwe Werken in te voeren en over de manier waarop ze dat kunnen aanpakken. Alleen op basis daarvan kan men Het Nieuwe Werken concretiseren. Men moet dus opteren om op lange termijn een systeem voor evaluatie van de prestaties te implementeren en de resultaten ervan te gebruiken als basis om strategieën te ontwikkelen. De analyse van de duurzame prestaties draagt bij tot verbetering van het bestuur en de rol van het HRM", aldus Jan Laurijssen, HR Business Development Manager bij SD Worx.