Werkgever kan vaccinatie "verplichten"

Door Jan Vanthournout - 23 april 2021 - Leestijd: 4 minuten

Corona

Het is belangrijk dat zoveel mogelijk mensen, zich zo snel mogelijk laten vaccineren tegen Covid-19. De consensus onder de bloggers aller landen lijkt te zijn dat de vaccinatie een vrije keuze is, alléén de wetgever kan een vaccinatieplicht daadwerkelijk opleggen. Maar hoe zit dat dan in een bedrijfscontext? Zoals dat gaat onder juristen, het zit toch wat genuanceerd in elkaar.

Werkgever kan vaccinatie "verplichten"

Een recent arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens werpt wat licht op de zaak. Een ouderpaar in Tsjechië weigert haar kinderen te laten deelnemen aan een verplicht vaccinatieschema. De sanctie bestaat er uit een éénmalige administratieve boete en bepaalde tijdelijke gevolgen voor de toegang tot kinderopvang. De zaak komt uiteindelijk voor het Hof.

Het Hof beslist dat een vaccinatie een inmenging (interference) is in het privé-leven van een persoon (artikel 8 Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens), maar concludeert dat er in Tsjechië géén sprake is van een ongeoorloofde inbreuk (violation). Men mag zich immers in de privacy van een persoon inmengen wanneer de voorwaarden vervuld zijn:

  • De inmenging moet bij wet voorzien zijn. Bijzonder interessant is dat het Hof herhaalt dat het woordje "wet" ("law") hier een bijzondere betekenis heeft. Dat verdrag is natuurlijk ook van toepassing op landen met andere rechtssystemen. Kort gezegd, eender welke rechtsbron kan een wet zijn, zolang ze maar aan een aantal kwaliteitsvereisten voldoet (duidelijk, bekend,...). Ook een cao, arbeidsreglement of een policy kunnen dus een "wet" zijn in deze betekenis. Om het in juristentaal te zeggen: het is een materieel wetsbegrip, geen formeel.
  • Er moet een legitiem doel zijn, de inmenging moet proportioneel zijn aan dat doel, e.d.m. In de huidige pandemie zou ik denken dat deze voorwaarden allemaal vervuld zijn. Er zijn veel middelen denkbaar, maar: "vaccination is one of the most successful and cost-effective health interventions", aldus de rechters.

Betekent dit nu dat ondernemingen hun werknemers manu militari kunnen dwingen om zich te laten vaccineren? Neen, de tijd van de lijfsdwang is voorbij (cass., 7 maart 1975). Ook in deze Tsjechische zaak kon trouwens niemand tegen zijn wil gevaccineerd worden. Dat blijft een stelregel, ook in een bedrijfscontext. Maar het arrest leert ons wel iets. Wie een verplichte vaccinatie weigert, moet daar ook de eventuele gevolgen van dragen. Zo zou een werkgever hem/haar de toegang tot de werkvloer kunnen weigeren tot zolang er vanuit medisch oogpunt geen redelijke en even afdoende alternatieven zijn (vb. groepsimmuniteit, snelle en betrouwbare tests,...). Ik zou denken dat er géén gewaarborgd loon verschuldigd is.

Wat hebben we geleerd? Vaccinatie verplichten blijft een evenwichtsoefening en beleidskeuze. Hoewel ieder individu hier keuzes kan in maken, is ook een belangrijke rol weggelegd voor het collectieve sociaal overleg: draagvlak creëren, sensibilisering,... Dat is ook de te bewandelen weg, al maakt dit arrest wel duidelijk dat ook een meer verplichtende aanpak niet uitgesloten is - ook voor ondernemingen richtlijnen.

De mogelijkheid om "blijf van mijn lijf" te zeggen, is een democratische rechtsregel waar we best niet aan tornen. Maar de vrijheid van de ene, eindigt waar de vrijheid van de andere begint. Wie de vaccinatie weigert, moet de gevolgen van die keuze aanvaarden. Dat geldt ook voor werknemers.

Wil je hierover graag in gesprek gaan met een expert of heb je een vraag over dit onderwerp?

Laat hier jouw gegevens na en we nemen zo snel mogelijk contact met jou op.

Contacteer ons

Gerelateerde artikelen

refresh Meer artikelen