Wet op de ondernemingsraad: na 70 jaar toe aan een facelift?

Door Matthias Jacxsens - 12 november 2018 - Leestijd: 4 minuten

Sociaal overleg

In mei 2020 staan er sociale verkiezingen op het programma. Dan kiezen organisaties vanaf 100 werknemers nieuwe personeelsafgevaardigden voor de ondernemingsraad. De bevoegdheden van dat overlegorgaan staan omschreven in de wet op de ondernemingsraden. Die telt dit jaar 70 lentes. De vraagt rijst dan ook of de wettekst niet aan een update toe is. Legal manager Jan Vanthournout wikt en weegt: “De vlotte werking van de raad hangt toch vooral af van de personen rond de tafel”.

sociale verkiezing sociaal overleg ondernemingsraad

Van wijzigingen aan het arbeidsreglement over regels voor tijdskrediet tot de manier waarop het loon wordt uitbetaald: de ondernemingsraad heeft een gevarieerd takenpakket dat omschreven staat in een wettekst die intussen al 70 jaar bestaat. Volgens legal manager Jan Vanthournout kan die dan ook een opfrisbeurt gebruiken: “De wet is al bijgestuurd, maar updates zijn zeker welkom. Zo was een tuchtregime in het arbeidsreglement een halve eeuw geleden nog volkomen normaal. Maar in welke organisatie kun je vandaag nog een officiële blaam of berisping krijgen? En er wordt in sommige bedrijven nog gewerkt op basis van functieclassificaties uit de jaren 60.”

Beperkt takenpakket

Soms wordt geopperd dat meer beslissingsbevoegdheid een goede zaak zou zijn voor onze ondernemingsraden, naar Duits of Scandinavisch model. Jan Vanthournout: “Ondanks haar uitgebreide takenpakket beperkt de verantwoordelijkheid van onze ondernemingsraden zich grotendeels tot die van toezichthouder. In Duitsland, daarentegen, worden de vakbonden volgens het principe van ‘Mitbestimmung’ echt betrokken bij het dagelijkse beheer van het bedrijf. Daar gaan de bevoegdheden van het overlegorgaan tussen werkgever en werknemers dus een stuk verder.”

De senior manager maakt echter een belangrijke kanttekening: “De ondernemingsraad krijgt regelmatig informatie over de sociaaleconomische toestand van de organisatie. Dus willen we dit orgaan echte beslissingsbevoegdheid geven, dan moet het bemand worden met personeelsafgevaardigden die helemaal vertrouwd zijn met vaak complexe financiële materie. Denk maar aan de maatregelen in het kader van de taxshift, of het mechanisme van sale-and-lease-backoperaties.”

Het vakbondsmonopolie

Dat vandaag alleen de traditionele vakverenigingen ACV, ABVV en ACLVB – en bij uitbreiding de Nationale Centrale voor de Kaderleden (NCK) – vertegenwoordigers mogen afvaardigen in de ondernemingsraad, is een ander discussiepunt in de huidige wet. Er zijn al pogingen ondernomen om dat vakbondsmonopolie te doorbreken, maar zonder succes. Jan Vanthournout breekt echter een lans voor de huidige regeling: “Een beperkte set aan bekende organisaties heeft een matigende invloed. Stel je voor dat welke splintergroep ook kandidaten mag aanleveren, dan zou het overleg veel stroever verlopen dan vandaag het geval is.”

Spiegel van de werkvloer

Verder rijst weleens de vraag of de ondernemingsraad in zijn huidige vorm voldoende de diversiteit in het personeelsbestand weerspiegelt. Jan Vanthournout is van oordeel dat die representativiteit moeilijk in regelgeving te vatten valt: “In quota voor pakweg mannen, vrouwen, bedienden en allochtonen zie ik niet meteen heil, want voor welke categorieën leg je streefcijfers op en voor welke niet? Uiteindelijk zijn de vakbonden aan zet om kandidatenlijsten samen te stellen die voldoende divers zijn. Maar bovenal: de afgevaardigden moeten capabele mensen zijn die overeenkomen en er samen voor willen gaan.”

Conclusie: bovenal mensenwerk

Met de sociale verkiezingen van 2020 in het vooruitzicht, tot slot, moeten werkgevers zich opnieuw aan een kantelmoment verwachten voor het sociaal overleg in hun organisatie. Jan Vanthournout: “Vaak zijn nieuwe afgevaardigden nog onervaren onderhandelaars, dus zullen ze zich in het begin wat scherper willen profileren. Maar zolang het bedrijf goed presteert, zullen de gesprekken wellicht soepel verlopen.”

“Al is zelfs dat geen garantie”, besluit de legal manager. “Je zou denken dat een royaal sociaal akkoord doorsijpelt naar de ondernemingsraad, maar het vertaalt zich zeker niet altijd in een vlot overleg. Integendeel, zelfs in bedrijven in goedbetaalde sectoren hangt soms een negatieve sfeer. Kortom: de vlotte werking van de raad hangt niet in de eerste plaats af van de taken die ze op zich mag nemen, maar van de sfeer in het bedrijf en de personen rond de tafel.”

Een vraag over sociale verkiezingen?

Voor meer informatie over sociale verkiezingen, surf naar onze themasite www.sdworx.be/SocialeVerkiezingen


Deze blog is gebaseerd op een interview dat eerder verscheen in Trends.

Gerelateerde artikelen

refresh Meer artikelen