Sociaal overleg is altijd maatwerk: “Er bestaat geen magische formule”

Door Edwin De Borggraeve - 2 december 2020 - Leestijd: 3 minuten

Sociaal overleg

Onderhandelen met sociale partners en overheden is vaak een huzarenwerk. De uitdaging bestaat erin alle standpunten op één lijn te krijgen. Edwin De Borggraeve, managing consultant bij SD Worx, tuimelde zo’n 30 jaar geleden in het sociaal overleg en weet ondertussen wat er nodig is om de rust te bewaren: “Conflicten ontmijnen doe je vooral door goed te luisteren.”

concertation

Om tot een akkoord te komen aan de onderhandelingstafel moet je uit het juiste hout gesneden zijn. Hangt er een herstructurering of collectief ontslag in de lucht, dan kan de sfeer tijdens zo’n overleg erg gespannen zijn. Maar ook in een sereen debat komt het erop aan de violen gelijk te stemmen. Hoe pakt een doorgewinterd onderhandelaar dit aan?

Wanneer worden professioneel onderhandelaars mee het bad in getrokken?

Edwin: “Bedrijven die voor de eerste keer met sociaal overleg worden geconfronteerd, hebben vaak last van koudwatervrees. Ze zijn nog niet vertrouwd met de procedures en weten niet wat te verwachten. Wij zijn er om die onzekerheid op te vangen. Treedt er in een organisatie een nieuwe hr-verantwoordelijke aan, dan brengen we hem of haar op de hoogte van het reilen en zeilen. Of soms is de ervaring er wel, maar rekent de werkgever op ons om een moeizaam debat weer open te breken.”

Het sociaal overleg kan dus verschillende vormen aannemen?

Edwin: “Zeker, het is altijd afhankelijk van de noden van het bedrijf waarvoor we optreden. Wij willen een sparringpartner zijn voor onze klant, maar welke rol we precies spelen hangt af van wat er is afgesproken. Voor sommige klanten is het voldoende te weten dat ze altijd bij ons terechtkunnen met specifieke vragen, andere wensen actief begeleid te worden doorheen de volledige procedure van het sociaal overleg. Dat gaat dan van vergadertechnische ondersteuning tot het weergeven van inhoudelijke standpunten op de ondernemingsraad zelf. Sociaal overleg is altijd maatwerk.”

Wat is de precies jullie rol binnen de ondernemingsraad?

Edwin: “Wij interpreteren de wetgeving en verdedigen de standpunten van de werkgever. Dat is ons mandaat. Maar heeft de werkgever het niet bij het rechte eind of zegt een werknemersafgevaardigde iets wat niet klopt, dan zullen we hen hierop wijzen.”

“Al treden we op voor de werkgever, vakbonden weten dat het altijd onze bedoeling is om tot een vergelijk te komen. We willen geen standpunten innemen die het conflict verder op de spits drijven. We streven naar compromissen, maar we blijven altijd binnen de contouren van het mandaat dat we van de werkgever kregen.”

Welke thema’s liggen het vaakst op de onderhandelingstafel bij het sociaal overleg?

Edwin: “Om de twee jaar zijn de onderhandelingen over de loonnorm een harde noot om te kraken. In veel bedrijven wordt het wettelijk kader ingevuld via bedrijfs-cao’s. Wij houden vaak mee de pen vast. In bedrijven waar herstructureringen op til zijn en collectief ontslag dreigt, helpen we sociale plannen te onderhandelen of berekenen we het sociaal passief.”

“Ook alle thema’s rond werkbaar werk zijn een heet hangijzer. Denk aan gelijke behandeling van interimarbeid, aanvullende verlofdagen voor oudere werknemers, geen dag- maar weekcontracten voor flexwerkers … Tijdens dergelijke discussies bewaken we vooral het procesverloop: is aan alle wettelijke vereisten voldaan om tot een akkoord te komen?”

Tot slot, over welke skills moet een sociaal onderhandelaar beschikken?

Edwin: “Eerst en vooral moet je gebeten zijn door sociaaljuridische thema’s en de maatschappelijke relevantie ervan. Maar de kunst van onderhandelen vraagt ook enkele specifieke persoonlijke vaardigheden. Je moet het niet enkel goed kunnen uitleggen, maar vooral ook goed begrijpen wat de ander zegt. Dat het soms botst heeft vaak te maken met de verschillende persoonlijkheden aan tafel. Het komt erop aan het vertrouwen te winnen van elke gesprekspartner en ook zelf de kalmte te bewaren. Zulke zaken leer je door ervaring.”

Nood aan een sociaal overleg in evenwicht?

Onze experten staan klaar om je onderneming zonder kleerscheuren door het sociaal overleg te loodsen. Kijk hier voor meer informatie.

Gerelateerde artikelen

refresh Meer artikelen