• Geen rampscenario’s of golf van ontslagen in het vooruitzicht
• 17 % kmo's verwacht stijging tewerkstelling
• Loonkost zwaardere belemmering voor aanwervingen dan economische situatie

De structurele tewerkstelling in de Belgische kmo's is tussen juli en september 2008 gestegen met 0,5%. Dat blijkt uit de kmo jobindex van de kmo-dienstverlener SD Worx. Bovendien blijken kmo’s niet echt somber gestemd over de tewerkstellings-vooruitzichten voor de komende zes maanden. Vooruitkijkend tot en met maart 2009 verwacht meer dan 75% van de kmo’s een status quo. Ongeveer 17% ziet zijn tewerkstelling zelfs nog stijgen. Toch blijkt ook een even grote groep kmo's (17%) eventueel geplande aanwervingen uit te stellen vanwege de economische situatie.

Wat men bij alle onheilstijdingen over de economie en de moeilijkheden van grote bedrijven soms uit het oog verliest, is dat kmo’s in België 98,8% van de privé-ondernemingen uitmaken en bijgevolg goed zijn voor meer dan de helft van de tewerkstelling (53%). Kmo's zijn meer dan ooit de motor van de Belgische economie.  

Tewerkstellingsaangroei 2008 van 2% nu al hoger dan in 2006

Tussen juli en september 2008 nam de structurele tewerkstelling in Belgische kmo’s toe met 0,55%. Dat cijfer ligt een stuk hoger dan het zwakke cijfer voor het tweede kwartaal (0,26%) De stijging is voornamelijk te danken aan een toename met 0,9% in september, de maand waarin de tewerkstelling doorgaans aantrekt na de vakantieperiode.

De totale tewerkstellingsaangroei voor 2008 bedroeg einde september 2%. Hiermee ligt de groei voor 2008 nu al 0,3% hoger dan de totale stijging voor 2006 (1,7%).

Dat blijkt uit de kmo jobindex van SD Worx, de kwartaalbarometer voor structurele tewerkstelling in Belgische kmo’s. Deze is gebaseerd op een steekproef van 16.496 ondernemingen, die samen in totaal 157.670 personen tewerkstellen.

De kmo jobindex staat daarmee op 108,6. Dat betekent dat er sinds januari 2005 op 100 voltijdse kmo-werknemers 8,6 nieuwe arbeidsplaatsen zijn gecreëerd.

Enkele vaststellingen:

• De groei deed zich hoofdzakelijk voor in de maand september (+0,9%), de maand waarin de tewerkstelling doorgaans heropleeft na de zomermaanden juli en augustus.
• Er was groei in de drie gewesten: Vlaanderen +0,7%, Brussels Hoofdstedelijk Gewest +0,2%; Wallonië +0,5%.
• In alle Vlaamse provincies werd een aangroei gemeten, ook in de provincies Oost- en West-Vlaanderen, waar in het tweede kwartaal 2008 nog een lichte terugval was vastgesteld. Vlaams-Brabant (1%), Antwerpen (0,9%), Limburg (0,7%), Oost-Vlaanderen (0,4%), West-Vlaanderen (0,3%)
• Er is groei vastgesteld in de drie omvangklassen (< 20 werknemers, 20-49 werknemers en 50-99 werknemers). De kmo’s met minder dan 20 werknemers en met 20 tot 49 werknemers kenden echter een verdubbeling van het groeipercentage tegenover het tweede kwartaal 2008.

Prognose 2009: gros kmo’s verwacht komende halfjaar geen ontslagen

Om te weten hoe kmo’s reageren op de recessie organiseerde SD Worx in november een telefonische enquête bij 385 kmo’s, een steekproef representatief voor het Belgische kmo-landschap. Kmo-bedrijfsleiders werd gevraagd naar de evolutie van de tewerkstelling in hun bedrijven voor het vierde kwartaal van 2008 en het eerste kwartaal van 2009.

Belangrijkste vaststelling is dat driekwart van de kmo’s de tewerkstelling tot einde maart 2009 gelijk ziet blijven (76% Q4 2008; 77% Q1 2009). Een stijging van de tewerkstelling wordt zelfs verwacht door 15% van de ondervraagden voor Q4 2008 en door 17% voor Q1 2009.

Als belangrijkste reden voor een status quo van de tewerkstelling antwoordde 77% dat ze geen groeiplannen hebben. Veel kmo’s zijn immers geen groeibedrijven en willen ook niet groeien. De andere 23% bleken wel groeiplannen te hebben, maar voeren een wervingsstop in onder invloed van de recessie. Die cijfers zijn nagenoeg gelijk voor het eerste kwartaal van 2009: 76% heeft geen groeiplannen en 24% voert een wervingsstop in. 

Van de kmo’s die de komende twee kwartalen een toename van hun tewerkstelling verwachten, geeft meer dan driekwart een groei van hun activiteiten aan als reden (79% Q4 2008; 75% Q1 2009). Tweede belangrijke reden was het wegwerken van een structureel werknemerstekort (6% Q4 2008; 10% Q1 2009).

Van de kmo’s die een daling verwachten (9% Q4 2008; 6% Q1 2009) geeft iets meer dan 40% inkrimping van de activiteiten aan als reden.

Loonkost en koopkracht

In de enquête werd ook gevraagd naar de impact van een aantal factoren op de beslissing om al dan niet personeel aan te werven. Het zwaarst was de impact van de loonkost. Die gaf de doorslag voor bijna de helft van de kmo-bedrijfsleiders (49%). Loonkost blijkt dus nog altijd een grotere belemmering te zijn voor aanwerving dan de economische situatie. Een derde van de kmo-bedrijfsleiders (34%) voelt wel de impact van de dalende koopkracht op de omzet, zodat deze factor ook weegt op de beslissing om geen nieuw personeel aan te werven. Slechts 10% zegt dat ‘hoge transport- en/of energiekosten’ zijn keuze hebben beïnvloed.  

Figuur: Hebben volgende facetten impact op uw beslissing (of strategie) om al dan niet aan te werven of te ontslaan in dit of volgend kwartaal?

Kmo’s nemen het komende halfjaar duidelijk een afwachtende houding aan. Het is dan ook uitkijken of de Duitse voorspelling dat de eerste impact van de crisis op de tewerkstelling pas zichtbaar zal zijn tegen de zomer van 2009 ook voor België geldt. Dat lijkt alvast aan te sluiten bij het standpunt dat Belgische economen recent innamen en waarbij een stijging van de werkloosheid pas de komende maanden in het vooruitzicht wordt gesteld omdat de arbeidsmarkt met enige vertraging op de conjunctuur reageert.

SD Worx kmo jobindex
De kmo jobindex van SD-Worx geeft sedert 2005 de evolutie aan van de structurele tewerkstelling in kmo’s. Structurele tewerkstelling houdt in dat tijdelijke tewerkstelling, zoals interim- en studentenjobs, niet in het onderzoek zijn opgenomen.

Voor meer informatie kunt u terecht bij:
Johan Van Duyse, SD Worx, tel. 03/220 22 06 of 0476/55 28 94, johan.vanduyse@sd.be

SD Worx biedt onder het ‘Proxy’ label specifieke dienstverlening aan kmo’ers aan, ook over het maken van afspraken rond de extralegale voordelen. De Divisie Kmo van SD Worx telt 340 medewerkers. Samen staan ze in voor meer dan 27.000 kmo-werkgevers die in totaal meer dan 200.000 werknemers tewerkstellen. De dienstverlening is, via meer dan 25 kantoren, sterk regionaal uitgebouwd. Elke regionale kmo-ploeg biedt een totaaldienstverlening rond loonberekening, sociale wetgeving en personeelsbeleid, met praktisch advies van een vertrouwenspersoon die de kmo-problematiek door en door kent.

Voor een overzicht van de proxy-kantoren zie: www.sdworx.be/kmo