Sinds 1 oktober 2011 kunnen bedrijven onder bepaalde voorwaarden ecocheques omzetten in maaltijdcheques. Tijdens de maanden mei en juni worden er binnen veel sectoren ecocheques uitgereikt, en veel bedrijven kampen nog met vragen. Om die reden wil SD Worx alle juridische voorwaarden in dit artikel nog eens op een rijtje zetten.

De dalende populariteit van ecocheques

Tijdens de IPA-onderhandelingen voor de periode 2009-2010 werd beslist om de koopkracht van de werknemers te verhogen door hen een extra netto loonsverhoging toe te kennen van 125 euro (voor het jaar 2009) en 250 euro (de jaren nadien). Een van de middelen om dit extra voordeel toe te kennen, bestond uit de ecocheque: een betaalmiddel waarmee men een gamma van ecologische producten of diensten kon aanschaffen.

Toen de ecocheque eind 2009 werd gelanceerd, sprongen veel sectoren meteen enthousiast op de kar en werd het nieuwe loonvoordeel op vrij grote schaal verspreid onder de Belgische werknemers. Na amper twee jaar bleek het enthousiasme voor het betaalmiddel al een pak bekoeld, en steeds meer sectoren en ondernemingen wilden er terug van afstappen.

Tijdens de IPA-onderhandelingen voor de periode 2011-2012 vroegen de sociale partners daarom of het mogelijk was ecocheques om te zetten in een verhoging van het werkgeversaandeel in de maaltijdcheques. Die vraag werd positief beantwoord door de RSZ en de fiscus, waardoor het vanaf 1 oktober 2011 onder bepaalde voorwaarden mogelijk werd om ecocheques om te zetten in maaltijdcheques.

Het omzetten van ecocheques: potentiële struikelblokken

Dit betekent echter niet dat bedrijven sindsdien zomaar ecocheques kunnen omzetten in maaltijdcheques. Er moet hierbij nog altijd rekening worden gehouden met enkele bepalende elementen.

Heeft de sector waartoe een bedrijf hoort voorzien in de mogelijkheid om ecocheques om te zetten?
Bij de lancering van de ecocheque sloten liefst 54 sectoren een cao af waarin werd bepaald om de ecocheque als loonvoordeel te gebruiken. Toen de interesse twee jaar later was bekoeld en veel bedrijven de ecocheques wilden opgeven, moest echter rekening gehouden worden met de bepalingen in die sectorale cao’s.

Zo hadden bepaalde sectoren een cao van onbepaalde duur afgesloten, zonder te voorzien in een alternatieve manier om het aanvullend loonvoordeel van 250 euro toe te kennen. Ondernemingen die onder zulke sector ressorteren, zijn gebonden door die cao en kunnen dus geen gebruik maken van de mogelijkheid om ecocheques om te zetten in maaltijdcheques.

Andere sectoren hadden in hun cao wel alternatieven voorzien, maar wel beslist dat een mogelijke omzetting moest gebeuren vòòr een bepaalde datum.
Voorbeeld: In het paritair comité 218 (bedienden) is in de sectorale cao vastgelegd dat een mogelijke gewenste omzetting van de ecocheques moest worden beslist voor 31 oktober 2011. Als een firma uit deze sector bijvoorbeeld nu zou willen beslissen om geen ecocheques meer te verspreiden, hebben echter ze geen andere keuze dan ze te blijven toekennen. Een rechtzetting met terugwerkende kracht is in principe niet meer mogelijk.

Zijn alle voorwaarden gerespecteerd?
Maaltijdcheques en ecocheques vormen in principe een aanvullend voordeel waarop geen sociale bijdragen of fiscale inhoudingen verschuldigd zijn. Maar dan moet wel aan een reeks specifieke voorwaarden worden voldaan.

Ondernemingen die ecocheques willen omzetten in maaltijdcheques moeten er dus voor zorgen dat al deze voorwaarden blijvend worden gerespecteerd. Zoniet riskeren ze dat de RSZ en de fiscus de cheques herkwalificeren als loon en ze onderwerpen aan sociale bijdragen en belastingen.

Geen één-op-één-relatie
Zoals eerder aangehaald: de ecocheques zijn voortgekomen uit het IPA-akkoord 2009-2010 dat voorzag in een netto koopkrachtverhoging van 250 euro. Wie een volledig jaar werkte, had recht op maximum 250 euro aan ecocheques. Bovendien hadden bepaalde afwezigheidsperioden geen invloed op dit bedrag (bv: jaarlijkse vakantie, moederschapsrust, arbeidsongeval,…).

Wanneer je ecocheques omzet in een verhoging van het werkgeversaandeel in de maaltijdcheque met bijvoorbeeld 1 euro, is deze netto koopkracht van 250 euro echter niet altijd vanzelf gegarandeerd. Een werknemer heeft immers maar recht op één maaltijdcheque per effectief gewerkte dag (en een jaar telt slechts 230 mogelijke arbeidsdagen). En de hierboven vermelde afwezigheidsperioden hebben wel een negatief effect op de maaltijdcheque.

De vraag hierbij is wel of die 250 euro effectief moet gegarandeerd worden, en de werkgever het eventuele verschil dus moet bijpassen. Om dit antwoord te kennen, moet een onderneming de sectorale cao raadplegen. De ironie van het lot wil dan overigens dat het restbedrag moet gecompenseerd worden door ecocheques toe te kennen…